Isidora Žebeljan

 (1967-2020), była najbardziej znaczącym i najczęściej wykonywanym na świecie kompozytorem serbskim w całej historii serbskiej muzyki. Międzynarodowa krytyka muzyczna uważa ją za jedną z najoryginalniejszych kompozytorek współczesności. Uwagę światowej publiczności przykuła jej opera „Zora D”, która miała swoją premierę w Amsterdamie w 2003 roku, w reżyserii Davida Poutney’a i Nicoli Raab. Od tego czasu nieprzerwanie pisze na zamówienie ważnych instytucji i festiwali muzycznych, tj. Fundacja Filharmonii Berlińskiej, Biennale w Wenecji, Festiwal w Bregencji, Opera w Gelsenkirchen, Accademia Musicale Chigiana Siena, City of London Festival itd. Skomponowała muzykę dla zespołów tj.: Symfonicy Wiedeńscy, The Academy of St. Martin in the Fields, Brodsky Quartet, Holanderski chór kameralny i London Brass. Jej kompozycje wykonywane są regularnie w całej Europie, Izraelu, Dalekim Wschodzie, Ameryce i Australii. Jej muzykę wykonywali także: Orkiestra Symfoniczna z Göteborga, Orkiestra Symfoniczna RAI z Turynu, Orkiestra Filharmonii im. Leoša Janačka, Królewska Filharmonia z Galicji, I Solisti di Venezia, Nowa Filharmonia z Westfalii, Oktet Filharmonii Berlińskiej, Lutosławski Quartet, itd. Spośród dyrygentów: Paul Daniel, David Porcelijn, Claudio Scimone, Christoph Poppen, Pierre-André Valade, Peter Dijkstra, i solisti kao što su Stefan Dohr, Joan Enric Lluna, Alessandro Carbonare, Daniel Rowland, Nino Gvetadze, Oliver Triendl i in. Wyłącznym wydawcą jej muzyki jest Ricordi-Universal z Mediolanu. Płyty z jej muzyką opublikowały wydawnictwa płytowe z Wielkiej Brytanii (Chandos Records, Oboe Classics) i Niemec (CPO). Jest profesorem kompozycji na Wydziale Sztuk Muzycznych Uniwersytetu w Belgradzie. Istota autentyczności jej dojrzałego stylu kompozytorskiego leży w sposobie kształtowania formy, gdzie szczególnie charakterystyczna jest nieoczekiwana i nagła zmiana krótkich motywów w polimotywicznej strukturze, co jest podobne do kreowania formy przypowieści lub filmu – ciąg różnorodnych (muzycznych) wydarzeń, wybrzmiewających i doświadczanych jako jedna całość. Isidora Žebeljan posiada niezwykły dar kształtowania specyficznych, wyrazistych melodii i niezwykłych struktur rytmicznych, których autentyczność pochodzi niekiedy z archaiczności muzyki ludowej i często umieszczona jest w modalnym kontekście harmonicznym. Najważniejsze dzieła: opery Zora D, Maratonci (The Marathon), Simon izabranik (Simon the Chosen), Dve glave i devojka (Two Heads and a Girl), Nahod Simon (Simon the Foundling), Konji Sv. Marka (The Horses of Saint Mark) na orkiestrę symfoniczną, Rukoveti na sopran i orkiestrę, utwory koncertowe na skrzypce, klarnet, waltornię i obój. (Autor: dr Borislav Čičovački)